Relacja z Warsztatów Retencji Rolniczej „Retencja rolnicza niezbędnym narzędziem w warunkach suszy hydrologicznej – sprawdzone sposoby, skuteczne metody”

12 czerwca 2026 roku w Mielnie odbyły się Warsztaty Retencji Rolniczej. Była to już druga edycja warsztatów organizowanych przez PGW Wody Polskie RZGW w Szczecinie. Pierwsze warsztaty odbyły się 28 listopada 2025 r. w ZODR w Barzkowicach.

Organizator do udziału w wydarzeniu zaprosił ekspertów, leśników, samorządowców, spółki wodne oraz doradców rolniczych.

Celem warsztatów było wspólne omówienie kluczowych wyzwań i nowoczesnych narzędzi zarządzania zasobami wodnymi w dobie postępujących zmian klimatycznych.

Warsztaty zainaugurowano powitaniem uczestników i zarysowaniem głównego celu spotkania – wypracowania skutecznych metod zatrzymywania wody w krajobrazie rolniczym. Pierwsza część warsztatów poświęcona została społecznemu oraz zlewniowemu ujęciu zagadnienia retencji rolniczej.

Perspektywę społeczną rzek przedstawiła Magdalena Urlich z Fundacji Rewilding Pomerania. W swoim wystąpieniu pt. „Wspólne inicjatywy dla rzek. Woda, krajobraz, wspólnota, sprawczość” podkreśliła rolę lokalnych społeczności i oddolnych działań na rzecz ochrony ekosystemów rzecznych.

O retencji w skali zlewni mówił Artur Furdyna, reprezentujący Towarzystwo Przyjaciół Rzeki Iny i Gowienicy. Prelegent skupił się na doborze odpowiednich obszarów retencji oraz zaprezentował narzędziai metody, które realnie podnoszą odporność agroekosystemów na anomalie pogodowe.

W drugiej części warsztatów, która skupiała się na działaniach instytucjonalnych
i praktyce rolniczej, uczestnicy usłyszeli o nowym podejściu Wód Polskich do działań związanych z retencją. Dyrektor RZGW w Szczecinie, Michał Durka w prezentacji „Projekty naturalnej retencji realizowane przez Wody Polskie w regionie. Nowe podejście do prac utrzymaniowych” omówił aktualne przedsięwzięcia w zakresie naturalnej retencji realizowane przez RZGW w Szczecinie. Kluczowym punktem wystąpienia było przedstawienie nowego, prośrodowiskowego podejścia do prac utrzymaniowych na ciekach wodnych.

W panelu doradztwa rolniczego wystąpiło dwóch prelegentów. Izabela Świgoń – wojewódzki koordynator Lokalnych Partnerstw ds. Wody przybliżyła temat „Hydrologii regeneratywnej jako aspektu zabezpieczenia wody na potrzeby siedliska, gospodarstwa i całego ekosystemu”. Podczas swojego wystąpienia przedstawiła rozwiązania techniczne stosowane w hydrologii regeneratywnej:

• modelowanie terenu – System Keyline, który polega na grawitacyjnym przekierowaniu nadmiaru wody ze stałych zagłębień terenu na suche grzbiety
  i zbocza;
• rowy konturowe i tarasy retencyjne – wykopy ziemne usytuowane dokładnie na poziomicach terenu, połączone z wałem ziemnym po dolnej stronie stoku,
  ich zadaniem jest zatrzymanie gwałtownego spływu powierzchniowego
  i utworzenie podziemnego „banku wody”;
• sieć stawów i zbiorników retencyjnych w siedlisku, które stwarzają możliwość grawitacyjnego nawadniania niżej położonych pól bez użycia pomp elektrycznych,
  a ponadto służą jako poidełka dla zwierząt, miejsca hodowli ryb oraz oazy bioróżnorodności przyciągające drapieżne owady i ptaki redukujące szkodniki;
• strefy buforowe i agroleśnictwo (Agroforestry), roślinność wzdłuż cieków wodnych oczyszcza spływy rolnicze z azotanów i fosforanów, a drzewa ograniczają wysuszający wpływ wiatru, obniżając parowanie (ewapotranspirację)
  z powierzchni upraw nawet o 30%;
• gleba i jej zdolność do gromadzenia wody- gleba to największy zbiornik retencyjny, gdyż każdy 1% materii organicznej w glebie pozwala zatrzymać do 150 000 – 250 000 litrów wody na hektarze, rezygnacja z głębokiej orki obracającej, stosowanie bogatych poplonów, stałe ściółkowanie i wypas rotacyjny wpływają na likwidację podeszwy płużnej, która blokowała wsiąkanie wody w głębsze warstwy profilu glebowego.

Drugim prelegentem w tym panelu był Andrzej Grabusiński z Powiatowego Zespołu Doradztwa Rolniczego w Szczecinku, który przeniósł teorię na grunt praktyczny, omawiając konkretne wdrożenia retencji w codziennej działalności rolniczej.

W ostatniej części warsztatów poświęconej perspektywie leśnej i klimatycznej
o retencji na obszarach leśnych opowiedziała Agnieszka Ramion – naczelnik Wydziału Urządzania Lasu z Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w Szczecinku. W swoim wystąpieniu pani Naczelnik zaprezentowała praktyczne metody i narzędzia sprzyjające naturalnej retencji w lasach, pokazała, jak ważna jest synergia między gospodarką leśną a rolną. Kolejny prelegent odniósł się do zmian klimatycznych, które stały się wyznacznikiem działań. Zastępca Dyrektora IMGW-PIB, Paweł Przygrodzki, w swoim wystąpieniu jednoznacznie udowodnił, że w obecnych realiach klimatycznych retencja nie jest już tylko opcją, ale bezwzględną koniecznością. Ostatni wykład należał do Dariusza Tkacza – Dyrektora Zarządu Zlewni w Koszalinie, który zaprezentował zrealizowane projekty naturalnej retencji, wykazując ich realne korzyści zarówno dla środowiska, jak i dla lokalnego rolnictwa.

Warsztaty zakończyły się panelem dyskusyjnym, podczas którego sformułowano wnioski końcowe, podkreślające potrzebę zacieśniania współpracy między doradcami, rolnikami i instytucjami odpowiedzialnymi za gospodarkę wodną.

Kluczowe wnioski:

1. Hydrologia regeneratywna i mała retencja na poziomie pojedynczego gospodarstwa to klucz do stabilizacji plonów w okresach suszy.
2. Konieczne jest szerokie promowanie wśród rolników programów wspierających budowę mikro-zbiorników oraz optymalne zarządzanie rowami melioracyjnymi we współpracy z Wodami Polskimi.
3. Działania retencyjne muszą być planowane w skali całej zlewni, łącząc interesy rolnictwa, leśnictwa oraz lokalnych społeczności.
4. Edukacja rolników i mieszkańców obszarów wiejskich w zakresie nowoczesnego zarządzania wodą z wykorzystaniem metod opartych na przyrodzie.

W Warsztatach Retencji Rolniczej, które odbyły się w Mielnie, poza przedstawicielami ZODR w Barzkowicach (Izabela Świgoń, Andrzej Grabusiński, Marlena Caspari, Monika Orzeszko, Rafał Bińczyk, Krzysztof Mikołajczak i Paweł Wolniak) uczestniczyli również przedstawiciele Lokalnych Partnerstw ds. Wody, w tym m.in. przewodniczący Rady Partnerstwa LPW w powiecie sławieńskim – Paweł Koczan i przewodniczący Rady Partnerstwa LPW w powiecie choszczeńskim – Łukasz Buhajczyk.