{"id":24036,"date":"2026-02-04T12:32:14","date_gmt":"2026-02-04T11:32:14","guid":{"rendered":"https:\/\/zodr.pl\/zinet\/?p=24036"},"modified":"2026-02-04T12:35:45","modified_gmt":"2026-02-04T11:35:45","slug":"mokradla-i-wiedza-tradycyjna-celebrowanie-dziedzictwa-kulturowego-to-temat-swiatowego-dnia-mokradel-2026","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/zodr.pl\/zinet\/mokradla-i-wiedza-tradycyjna-celebrowanie-dziedzictwa-kulturowego-to-temat-swiatowego-dnia-mokradel-2026\/","title":{"rendered":"\u201eMokrad\u0142a i wiedza tradycyjna – celebrowanie dziedzictwa kulturowego\u201d to temat \u015awiatowego Dnia Mokrade\u0142 2026"},"content":{"rendered":"\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Tradycyjnie 2 lutego<\/strong> na ca\u0142ym \u015bwiecie obchodzony jest \u015awiatowy Dzie\u0144 Mokrade\u0142<\/strong> (World Wetlands Day<\/a>). To mi\u0119dzynarodowe \u015bwi\u0119to zosta\u0142o ustanowione w celu podkre\u015blenia kluczowej roli mokrade\u0142 w funkcjonowaniu ekosystem\u00f3w i ochronie zasob\u00f3w wodnych. Data ta upami\u0119tnia podpisanie w 1971 roku Konwencji Ramsarskiej<\/strong> \u2013 jednego z najstarszych globalnych porozumie\u0144 \u015brodowiskowych, kt\u00f3rego celem jest ochrona obszar\u00f3w wodno-b\u0142otnych o znaczeniu mi\u0119dzynarodowym.<\/p>\n\n\n\n

W 2026 roku obchody odbywaj\u0105 si\u0119 pod has\u0142em: \u201eMokrad\u0142a i wiedza tradycyjna \u2013 celebrowanie dziedzictwa kulturowego\u201d<\/strong> (Wetlands and Traditional Knowledge: Celebrating Cultural Heritage). Has\u0142o to zwraca uwag\u0119 na fakt, \u017ce mokrad\u0142a nie s\u0105 wy\u0142\u0105cznie obiektami przyrodniczymi, lecz r\u00f3wnie\u017c przestrzeniami g\u0142\u0119boko zakorzenionymi w historii, kulturze i to\u017csamo\u015bci lokalnych spo\u0142eczno\u015bci. Wiedza tradycyjna, przekazywana z pokolenia na pokolenie, odgrywa\u0142a i nadal odgrywa istotn\u0105 rol\u0119 w ochronie tych ekosystem\u00f3w oraz w zr\u00f3wnowa\u017conym gospodarowaniu wod\u0105 \u2013 szczeg\u00f3lnie w dobie nasilaj\u0105cych si\u0119 susz i zmiany klimatu. Grafika tegorocznego \u015bwi\u0119ta podkre\u015bla globalne po\u0142\u0105czenie ludzi z terenami podmok\u0142ymi oraz wag\u0119 tradycyjnej wiedzy przekazywanej z pokolenia na pokolenie.<\/p>\n\n\n\n

W Polsce rokrocznie \u015awiatowy Dzie\u0144 Mokrade\u0142 obchodzony jest przez liczne instytuty, uczelnie i stowarzyszenia. Przyk\u0142adem jest np. \u015awiatowy Dzie\u0144 Mokrade\u0142 2026 – Mokrad\u0142a i wiedza tradycyjna w Pa\u0142acu Sobiesz\u00f3w. W kilkudniowym programie s\u0105 m.in. wyk\u0142ady, warsztaty, spacer z przewodnikiem i plenerowe d\u017awi\u0119ki przyrody. Centrum Przyrodniczo\u2011Edukacyjne Karkonoskiego Parku Narodowego zaprasza na wyk\u0142ady
o karkonoskich torfowiskach, warsztaty wodne z tworzenia kompozycji ro\u015blinnych
w terrarium, performance muzyczno\u2011fotograficzny z odg\u0142osami przyrody, wodne ciekawostki na wystawie \u201eKlimatyczne Karkonosze\u201d – zwiedzanie ekspozycji z udzia\u0142em edukatora o znaczeniu mokrade\u0142: retencja wody, ochrona bior\u00f3\u017cnorodno\u015bci, \u0142agodzenie skutk\u00f3w zmian klimatu, mikroskopijny \u015bwiat wody – pokaz wodnej przyrody pod mikroskopem. Kolejn\u0105 atrakcj\u0105 jest Mokrad\u0142owy Szyfr Natury – spacer z przewodnikiem po Stawach Sobieszowskich. Na zako\u0144czenie 7.02.2026 r. odb\u0119dzie si\u0119 wyk\u0142ad w Pa\u0142acu Sobiesz\u00f3w \u201eWoda historycznie – o historii gospodarki wodnej u podn\u00f3\u017ca Karkonoszy
i jej wp\u0142ywie na rozw\u00f3j osad, rzemios\u0142a i rolnictwa\u201d.<\/p>\n\n\n\n

Dla kampanii \u201eStop Suszy! Start Retencji!\u201d<\/a> mokrad\u0142a to jeden z filar\u00f3w skutecznego przeciwdzia\u0142ania deficytowi wody. Ich ochrona i odbudowa to wa\u017cna inwestycja na przysz\u0142o\u015b\u0107 w bezpiecze\u0144stwo wodne i odporno\u015b\u0107 ekosystem\u00f3w wobec skutk\u00f3w suszy.<\/p>\n\n\n\n

Centrum Ochrony Mokrade\u0142 (CMOK) dla upami\u0119tnienia \u015awiatowego Dnia Mokrade\u0142 zorganizowa\u0142o w spacer przyrodniczy na mokrad\u0142a Konstancina \u2013 Jeziorny na \u0141\u0119gi Oborskie i \u0141\u0105ki Oborskie, a tak\u017ce wyk\u0142ady, panele i rozmowy o bagnie na Wydziale Biologii Uniwersytetu Warszawskiego. Ponadto cz\u0142onkowie CMOK s\u0105 niezwykle intensywnie zaanga\u017cowani w ochron\u0119 teren\u00f3w bagiennych m.in. poprzez opracowanie projektu Strategii ochrony obszar\u00f3w wodno-b\u0142otnych.<\/strong> W\u0142a\u015bnie 2 lutego 2026 r. w \u015awiatowym Dniu Mokrade\u0142, Generalna Dyrekcja Ochrony \u015arodowiska udost\u0119pni\u0142a projekt do konsultacji. Zesp\u00f3\u0142 CMOK gor\u0105co zach\u0119ca do udzia\u0142u w konsultacjach, kt\u00f3re potrwaj\u0105 do 23 lutego br. Link do dokumentu oraz formularza zg\u0142aszania uwag:<\/p>\n\n\n\n

https:\/\/www.gov.pl\/web\/gdos\/konsultacje-spoleczne-strategii-ochrony-obszarow-wodno-blotnych-w-polsce-wraz-z-planem-dzialan<\/a><\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Podsekretarz stanu w Ministerstwie Klimatu i \u015arodowiska Miko\u0142aj Doro\u017ca\u0142a wyrazi\u0142 nadziej\u0119, \u017ce Strategia ochrony obszar\u00f3w wodno-b\u0142otnych w Polsce zostanie przyj\u0119ta najp\u00f3\u017aniej na pocz\u0105tku 2027 r. Dokument zosta\u0142 oficjalnie wpisany do wykazu prac rz\u0105du w 2026 r.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Dlaczego mokrad\u0142a s\u0105 tak wa\u017cne?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Mokrad\u0142a to zr\u00f3\u017cnicowana grupa ekosystem\u00f3w obejmuj\u0105ca m.in. bagna, torfowiska, rozlewiska rzeczne, mokre \u0142\u0105ki, starorzecza, deltowe obszary rzeczne, estuaria (lejkowate uj\u015bcia rzeki), <\/strong>
a tak\u017ce p\u0142ytkie jeziora i stawy.<\/strong> Wsp\u00f3ln\u0105 cech\u0105 tych teren\u00f3w jest okresowe lub sta\u0142e nasycenie wod\u0105, kt\u00f3re warunkuje ich unikalne w\u0142a\u015bciwo\u015bci biologiczne i hydrologiczne<\/p>\n\n\n\n

Tereny podmok\u0142e s\u0105 jednymi z najbardziej produktywnych ekosystem\u00f3w na Ziemi. Korzy\u015bci, jakie zapewniaj\u0105 ludzko\u015bci s\u0105 nie do przecenienia. Tzw. \u201eus\u0142ugi ekosystemowe\u201d, pocz\u0105wszy od zaopatrzenia w s\u0142odk\u0105 wod\u0119, \u017cywno\u015b\u0107 i materia\u0142y budowlane, przez r\u00f3\u017cnorodno\u015b\u0107 biologiczn\u0105, retencj\u0119 wody i stabilizacj\u0119 obiegu hydrologicznego, oczyszczanie wody z biogen\u00f3w
i zanieczyszcze\u0144, magazynowanie w\u0119gla po kontrol\u0119 powodzi, zasilanie w\u00f3d gruntowych
i \u0142agodzenie skutk\u00f3w zmian klimatu. Tereny podmok\u0142e zajmuj\u0105 zaledwie oko\u0142o 6% powierzchni Ziemi, ale na tych terenach swoje \u015brodowisko do \u017cycia ma a\u017c 40% wszystkich gatunk\u00f3w ro\u015blin i zwierz\u0105t.<\/p>\n\n\n\n

Pomimo tak wa\u017cnej roli w przyrodzie, mokrad\u0142a stanowi\u0105 najbardziej zagro\u017cony ekosystem. Wed\u0142ug Konwencji \u015awiatowego Dziedzictwa i Konwencji Ramsarskiej od pocz\u0105tku ubieg\u0142ego wieku znikn\u0119\u0142o ju\u017c 64% \u015bwiatowych mokrade\u0142. W dalszym ci\u0105gu utrzymuje si\u0119 ten niekorzystny trend.  Wed\u0142ug raportu Global Wetland Outlook, mokrad\u0142a zanikaj\u0105 trzy razy szybciej ni\u017c lasy naturalne. Ochrona mokrade\u0142 jest kluczowym zadaniem ludzko\u015bci w celu poprawy naturalnej zdolno\u015bci krajobrazu do zatrzymywania wody.<\/p>\n\n\n\n

Mokrad\u0142a dzia\u0142aj\u0105 jak naturalne g\u0105bki: w okresach nadmiaru wody magazynuj\u0105 j\u0105,
a w okresach niedoboru powoli j\u0105 uwalniaj\u0105, zasilaj\u0105c rzeki, gleby i wody podziemne. Ich degradacja prowadzi do szybkiego odp\u0142ywu w\u00f3d opadowych, obni\u017cenia poziomu w\u00f3d gruntowych oraz przesuszenia gleb. Odtwarzanie i ochrona mokrade\u0142 jest zatem jednym
z najskuteczniejszych i najta\u0144szych narz\u0119dzi przeciwdzia\u0142ania skutkom suszy, znacznie bardziej trwa\u0142ym ni\u017c rozwi\u0105zania techniczne oparte wy\u0142\u0105cznie na infrastrukturze.<\/p>\n\n\n\n

Wsp\u00f3\u0142czesna ochrona mokrade\u0142 coraz cz\u0119\u015bciej podkre\u015bla potrzeb\u0119 \u0142\u0105czenia wiedzy naukowej <\/strong>
z do\u015bwiadczeniem lokalnych spo\u0142eczno\u015bci.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Temat przewodni tegorocznego \u015awiatowego Dnia Mokrade\u0142 zwraca uwag\u0119 na wiedz\u0119 tradycyjn\u0105 i lokaln\u0105, kt\u00f3ra przez wieki kszta\u0142towa\u0142a relacje ludzi z terenami podmok\u0142ymi. W wielu regionach \u015bwiata spo\u0142eczno\u015bci \u017cyj\u0105ce w s\u0105siedztwie mokrade\u0142 wypracowa\u0142y sposoby u\u017cytkowania tych obszar\u00f3w, kt\u00f3re nie prowadzi\u0142y do ich degradacji, lecz wspiera\u0142y ich trwa\u0142o\u015b\u0107. Przyk\u0142ady obejmuj\u0105:<\/p>\n\n\n\n