{"id":9064,"date":"2024-04-02T11:35:06","date_gmt":"2024-04-02T09:35:06","guid":{"rendered":"https:\/\/zodr.pl\/zinet\/?p=9064"},"modified":"2024-04-08T11:20:26","modified_gmt":"2024-04-08T09:20:26","slug":"fala-zmian-w-podejsciu-do-utrzymania-wod-w-pgw-wp","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/zodr.pl\/zinet\/fala-zmian-w-podejsciu-do-utrzymania-wod-w-pgw-wp\/","title":{"rendered":"Fala zmian w podej\u015bciu do utrzymania w\u00f3d w PGW WP"},"content":{"rendered":"\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Do zasadniczych zada\u0144 gospodarki wodnej nale\u017cy: zaspokojenie potrzeb wodnych (zaopatrzenie w wod\u0119 mieszka\u0144c\u00f3w i gospodarki), bezpiecze\u0144stwo wodne (ochrona przed powodzi\u0105 i susz\u0105) oraz ochrona zasob\u00f3w wodnych. Zarz\u0105dzanie w Polsce w tym obszarze mo\u017cna rozwa\u017ca\u0107 w r\u00f3\u017cnych wymiarach, poprzez wzajemnie oddzia\u0142uj\u0105ce na siebie systemy \u2013 legislacj\u0119 i uk\u0142ad instytucjonalny, system finansowania, tryb wydawania decyzji, zasady rozstrzygania konflikt\u00f3w oraz uwarunkowania mi\u0119dzynarodowe.<\/p>\n\n\n\n

Wody Polskie powsta\u0142y w 2018 r., w momencie przej\u0119cia nale\u017cno\u015bci, zobowi\u0105za\u0144, praw i obowi\u0105zk\u00f3w Krajowego Zarz\u0105du Gospodarki Wodnej. Przej\u0119\u0142y tak\u017ce ca\u0142o\u015b\u0107 administracji wodnej \u2013 regionalne zarz\u0105dy gospodarki wodnej, zarz\u0105dy zlewni oraz nadzory wodne. W sumie prawie 400 jednostek odpowiedzialnych za gospodarowanie wodami w naszym kraju.<\/p>\n\n\n\n

W dniu 2 lutego br. Wody Polskie og\u0142osi\u0142y prze\u0142omowe zmiany w podej\u015bciu do utrzymania w\u00f3d. Informacja ta odbi\u0142a si\u0119 g\u0142o\u015bnym echem w mediach spo\u0142eczno\u015bciowych. Pojawi\u0142y si\u0119 skrajne komentarze – od uwag sceptycznych po wyrazy uznania. Dlaczego zagadnienie utrzymania w\u00f3d wzbudza tak wiele emocji? Poni\u017cej pr\u00f3ba przyjrzenia si\u0119 tematowi z r\u00f3\u017cnych stron.<\/p>\n\n\n\n

W obliczu narastaj\u0105cych wyzwa\u0144 zwi\u0105zanych ze zmianami klimatu, kt\u00f3re skutkuj\u0105 zjawiskami ekstremalnymi w postaci susz i powodzi, jak r\u00f3wnie\u017c podj\u0119ciem dzia\u0142a\u0144 dotycz\u0105cym zmniejszenia zanieczyszczenia, Wody Polskie og\u0142osi\u0142y zmiany w podej\u015bciu do utrzymania rzek. Nowa strategia ma na celu ochron\u0119 zasob\u00f3w wodnych poprzez zastosowanie dobrych praktyk i zr\u00f3wnowa\u017cone podej\u015bcie do ingerencji w koryta rzek. Zmiana kierunku ma na celu zintegrowane podej\u015bcie do gospodarowania wodami, kt\u00f3re uwzgl\u0119dni ekohydrologi\u0119, zgodno\u015b\u0107 z Ramow\u0105 Dyrektyw\u0105 Wodn\u0105 UE, a tak\u017ce ochron\u0119 w\u00f3d jako naszego wsp\u00f3lnego dziedzictwa.<\/p>\n\n\n\n

Czy gospodarka wodna potrzebuje zmian?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

 \u201eO potrzebie zmian w gospodarce wodnej\u201d z senatorem Stanis\u0142awem Gaw\u0142owskim<\/strong> na pocz\u0105tku roku rozmawia\u0142a Agnieszka Hobot z redakcji Wodnych Spraw. Podczas wywiadu z przewodnicz\u0105cym senackiej Komisji Klimatu i \u015arodowiska poruszone zosta\u0142y tematy dotycz\u0105ce medialnych doniesie\u0144 o likwidacji W\u00f3d Polskich, o zmianach kompetencji urz\u0119du, jak r\u00f3wnie\u017c o wyzwaniach dla gospodarki wodnej w Polsce.<\/p>\n\n\n\n

Stanis\u0142aw Gaw\u0142owski zajmuje si\u0119 gospodark\u0105 wodn\u0105 od po\u0142owy lat dziewi\u0119\u0107dziesi\u0105tych. Pocz\u0105tkowo z poziomu administracji terytorialnej, p\u00f3\u017aniej administracji pa\u0144stwowej: \u201e Przez 8 lat pracowa\u0142em na stanowisku sekretarza stanu w Ministerstwie \u015arodowiska, odpowiedzialnym mi\u0119dzy innymi za wod\u0119\u201d<\/em>. Spojrzenie na spraw\u0119 w samorz\u0105dach \u2013 podkre\u015bla senator- by\u0142o zupe\u0142nie inne ni\u017c obecnie. Dzisiaj mamy \u015bwiadomo\u015b\u0107 zmian klimatu i wyst\u0119powania nawalnych opad\u00f3w, kt\u00f3re mog\u0105 powodowa\u0107 gigantyczne problemy w polskich miastach. Nie wszystkie samorz\u0105dy s\u0105 przygotowane do radzenia sobie z nimi:
\u201eMiasta rozwijaj\u0105 si\u0119, coraz wi\u0119cej teren\u00f3w jest zabetonowanych i nie ma retencji gruntowej, w zwi\u0105zku z tym trzeba budowa\u0107 systemy odprowadzania tych w\u00f3d\u2026\u201d.<\/em><\/p>\n\n\n\n

Bardzo ma\u0142o i rzadko w przestrzeni publicznej rozmawia si\u0119 o gospodarowaniu wod\u0105. Temat pojawia si\u0119 dopiero w momencie podtopie\u0144 czy powodzi: Z przykro\u015bci\u0105 musz\u0119 stwierdzi\u0107, \u017ce gospodarka wodna na tapety wraca wy\u0142\u0105cznie w czasie powodzi i tylko wtedy budzi jakiekolwiek zainteresowanie\u201d. <\/em>\u201eBilansowanie zasob\u00f3w, gromadzenie wody, retencjonowanie to co\u015b, o czym si\u0119 w Polsce nie m\u00f3wi\u201d- <\/em>stwierdza senator Gaw\u0142owski.<\/em><\/p>\n\n\n\n

Na pytanie \u201eJakie zmiany, Pana zdaniem, zasz\u0142y w gospodarowaniu wodami w Polsce na przestrzeni ostatnich lat? Stanis\u0142aw Gaw\u0142owski odpowiada, ze powstanie instytucji Wody Polskie cofn\u0119\u0142o Polsk\u0119 do czas\u00f3w
z wst\u0105pienia do Unii Europejskiej: \u201eNie do ko\u0144ca maj\u0105c \u015bwiadomo\u015b\u0107 konsekwencji, przyj\u0119li\u015bmy na siebie ca\u0142y szereg zobowi\u0105za\u0144. Przyk\u0142adem jest tutaj Dyrektywa \u015bciekowa\u201d.<\/em> \u201eNie ka\u017cdy mia\u0142 \u015bwiadomo\u015b\u0107, \u017ce nale\u017cy si\u0119gn\u0105\u0107 jeszcze do podstawowego w tym temacie dokumentu, kt\u00f3ry obowi\u0105zywa\u0142 i obowi\u0105zuje w Unii Europejskiej \u2013 Ramowej Dyrektywy Wodnej. To ona nak\u0142ada ca\u0142y szereg zobowi\u0105za\u0144: konieczno\u015b\u0107 dbania o w\u0142a\u015bciw\u0105 jako\u015b\u0107 <\/em>
w jednolitych cz\u0119\u015bciach w\u00f3d, zarz\u0105dzanie w dorzeczach, wszystkie sprawy, kt\u00f3re wynikaj\u0105 z w\u0142a\u015bciwego przywracania jako\u015bci wody, <\/em>trosk\u0119 o dost\u0119p i o to \u017ceby \u017cadnym naszym dzia\u0142aniem nie pogarsza\u0107 stanu zasob\u00f3w\u201d.<\/em><\/p>\n\n\n\n

Senator podkre\u015bla te\u017c osi\u0105gni\u0119cia tamtego okresu. To co uda\u0142o si\u0119 zrealizowa\u0107 to: \u201e\u2026pierwsze plany gospodarowania wodami na obszarach dorzeczy, <\/em>pierwsze plany zarz\u0105dzania ryzykiem powodziowym, dokumenty towarzysz\u0105ce, tak jak ISOK (Informatyczny System Os\u0142ony Kraju przed zagro\u017ceniem powodzi\u0105)<\/em> czy przygotowanie do powa\u017cnej reformy zwi\u0105zanej z gospodark\u0105 wodn\u0105\u201d<\/em>. Wsp\u00f3\u0142praca mi\u0119dzy zainteresowanymi stronami uk\u0142ada\u0142a si\u0119 r\u00f3\u017cnie: \u201e\u2026czasami ich interesy wzajemnie si\u0119 wyklucza\u0142y, bo inne potrzeby ma gospodarka, inne energetyka, rolnictwo, organizacje ekologiczne czy spo\u0142ecze\u0144stwo\u201d.<\/em><\/p>\n\n\n\n

Do g\u0142\u00f3wnych przyczyn dlaczego powo\u0142anie W\u00f3d Polskich spowodowa\u0142o recesj\u0119, senator Gaw\u0142owski wymienia m.in. rozbudowan\u0105 administracj\u0119, centralizacj\u0119 zada\u0144 i odebranie samorz\u0105dom ca\u0142ego szeregu kompetencji, \u0142\u0105cznie z taryfikacj\u0105. To spowodowa\u0142o, ze wszystkie pozosta\u0142e sprawy stan\u0119\u0142y, a tempo inwestycji w gospodark\u0119 wodno-\u015bciekow\u0105 znacznie\u00a0 spad\u0142o.<\/p>\n\n\n\n

Na zako\u0144czenie rozmowy Agnieszka Hobot zapyta\u0142a o to jakie priorytety stawia sobie senacka Komisja Klimatu i \u015arodowiska na ten rok? W odpowiedzi us\u0142ysza\u0142a, \u017ce: \u201eTen rok b\u0119dzie<\/em> kluczowy i b\u0119dzie wymaga\u0142 wielu bardzo prze\u0142omowych decyzji. W du\u017cej cz\u0119\u015bci powinny sprowadza\u0107 si\u0119 do odtworzenia relacji z samorz\u0105dem i do odblokowania pieni\u0119dzy unijnych\u201d.<\/em> Jedn\u0105 z pilniejszych spraw jest potrzeba odblokowania inwestycji zwi\u0105zanych z budow\u0105 dodatkowych instalacji \u015bciekowych i modernizacja oczyszczalni. Kolejnym krokiem jest przywr\u00f3cenie samorz\u0105dom wojew\u00f3dzkim pozycji partner\u00f3w w decyzjach i dzia\u0142aniach.
Wynikaj\u0105ce z Ramowej dyrektywy Wodnej zarz\u0105dzanie wod\u0105 w dorzeczach powinno mie\u015bci\u0107 si\u0119 w zadaniach administracji rz\u0105dowej, jak r\u00f3wnie\u017c dzia\u0142ania dotycz\u0105ce adaptacji do zmian klimatu.<\/p>\n\n\n\n

Nowy prezes PGW WP<\/strong><\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

fot. www. gov.pl<\/p>\n\n\n\n

Nowym prezesem Pa\u0144stwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie od 11 stycznia 2024 r.\u00a0 zosta\u0142a Joanna Kopczy\u0144ska<\/strong>. Minister Infrastruktury, Dariusz Klimczak odwo\u0142a\u0142 z tego stanowiska Krzysztofa Wosia,
kt\u00f3ry pe\u0142ni\u0142 t\u0119 funkcj\u0119 od 31 sierpnia 2022 r. Wcze\u015bniej, od 2018 r., by\u0142\u00a0 zast\u0119pc\u0105 prezesa W\u00f3d Polskich ds. Ochrony przed Powodzi\u0105 i Susz\u0105. Krzysztof Wo\u015b zast\u0105pi\u0142 na stanowisku prezesa W\u00f3d Polskich Przemys\u0142awa Dac\u0119, kt\u00f3ry straci\u0142 swoj\u0105 pozycj\u0119 w zwi\u0105zku z katastrof\u0105 ekologiczn\u0105 na Odrze.<\/p>\n\n\n\n

Powo\u0142anie Joanny Kopczy\u0144skiej na stanowisko prezesa W\u00f3d Polskich otwiera kolejny rozdzia\u0142 w historii zarz\u0105dzania zasobami wodnymi w Polsce. Jak informuje resort, od stycznia 2021 r., Joanna Kopczy\u0144ska pracowa\u0142a jako zast\u0119pca dyrektora ds. Pa\u0144stwowej S\u0142u\u017cby Bezpiecze\u0144stwa Budowli Pi\u0119trz\u0105cych w IMGW-PIB. Nowy prezes W\u00f3d Polskich ma bogate do\u015bwiadczenie zawodowe, obejmuj\u0105ce m.in. funkcje przewodnicz\u0105cej Polskiej Delegacji do Komisji Ochrony \u015arodowiska Morskiego Ba\u0142tyku (HELCOM), przewodnicz\u0105cej Mi\u0119dzynarodowej Komisji Ochrony Odry przed Zanieczyszczeniami, zast\u0119pcy dyrektora w Departamencie Gospodarki Wodnej i \u017beglugi \u015ar\u00f3dl\u0105dowej w Ministerstwie Gospodarki Morskiej i \u017beglugi \u015ar\u00f3dl\u0105dowej, dyrektora Departamentu Gospodarki Wodnej w Ministerstwie \u015arodowiska oraz zast\u0119pcy Prezesa W\u00f3d Polskich ds. Zarz\u0105dzania \u015arodowiskiem Wodnym. Jest r\u00f3wnie\u017c cz\u0142onkiem Rady Naukowej IMGW\u2013PIB.<\/p>\n\n\n\n

Zmiany w podej\u015bciu do utrzymania w\u00f3d \u2013 dobre praktyki<\/strong><\/p>\n\n\n\n

W \u015awiatowy Dzie\u0144 Mokrade\u0142, czyli 2 lutego, Wody Polskie w swoich mediach spo\u0142eczno\u015bciowych og\u0142osi\u0142y obligatoryjne stosowanie dobrych praktyk utrzymania w\u00f3d podczas planowania i prowadzenia prac utrzymaniowych i inwestycyjnych. Przyk\u0142ady takich dzia\u0142a\u0144 znajduj\u0105 si\u0119 m.in. w katalogach i podr\u0119cznikach opracowanych na zlecenie administracji w ubieg\u0142ych latach. Wymieni\u0107 tutaj nale\u017cy:<\/p>\n\n\n\n

Katalog dobrych praktyk w zakresie rob\u00f3t hydrotechnicznych i prac utrzymaniowych wraz\u00a0z ustaleniem zasad ich wdra\u017cania,<\/em><\/strong> czyli przewodnik dla inwestor\u00f3w realizuj\u0105cych projektyw zakresie prac utrzymaniowych
i rob\u00f3t hydrotechnicznych;<\/p>\n\n\n\n

Renaturyzacja w\u00f3d. Podr\u0119cznik dobrych praktyk renaturyzacji w\u00f3d powierzchniowych<\/em><\/strong>, <\/strong>w kt\u00f3rym pojawia si\u0119 koncepcja oraz metody renaturyzacji rzek, jezior oraz w\u00f3d przej\u015bciowych i przybrze\u017cnych w Polsce oraz<\/p>\n\n\n\n

Dobre praktyki utrzymania rzek, <\/em> <\/strong>opracowanie, kt\u00f3re powsta\u0142o z inicjatywy Fundacji WWF Polska i Krajowego Zarz\u0105du Gospodarki Wodnej. Publikacja umo\u017cliwia zrozumienie naturalnych proces\u00f3w rzecznych oraz zagro\u017ce\u0144 niesionych przez prace utrzymaniowe. Jej celem jest promowanie zr\u00f3wnowa\u017conego podej\u015bcia do gospodarowania rzekami, korzystanie z dobrych praktyk i zasad umo\u017cliwiaj\u0105cych jak najmniejsze ingerowanie w natur\u0119.<\/p>\n\n\n\n

\n
\"\"<\/a><\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/a><\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/a><\/figure>\n<\/figure>\n\n\n\n

Zintegrowane podej\u015bcie do gospodarowania wodami –<\/strong> inwestycje przyjazne dla \u015brodowiska<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Wody Polskie podkre\u015blaj\u0105 znaczenie inwestycji dostosowanych do zmieniaj\u0105cych si\u0119 potrzeb klimatycznych. Dzi\u0119ki inwestycjom przyjaznym dla \u015brodowiska pojawia si\u0119 mo\u017cliwo\u015b\u0107 pozyskania \u015brodk\u00f3w z nowej perspektywy finansowej UE na lata 2021-2027. Dyrektor PGW WP, Joanna Kopczy\u0144ska, zwraca uwag\u0119 na efekt jakim jest zwi\u0119kszenie odporno\u015bci na skutki zmiany klimatu, do kt\u00f3rego droga prowadzi poprzez wdra\u017canie dobrych praktyk, kluczowych w ubieganiu si\u0119 o fundusze na modernizacj\u0119 gospodarki wodnej.<\/p>\n\n\n\n

O zintegrowanym podej\u015bciu w zarz\u0105dzaniu zasobami wodnymi mo\u017cemy r\u00f3wnie\u017c przeczyta\u0107 w alertach wodnych stworzonych przez liczne grono wsp\u00f3\u0142autor\u00f3w (prof. dr hab. Janusz Zaleski, Mateusz Balcerowicz, Jaros\u0142aw Dolny, dr Izabela Gody\u0144, dr hab. Jerzy Kozyra, prof. dr hab. Zbigniew Kundzewicz, prof. dr hab. Wojciech Majewski, prof. dr hab. Edward Pierzgalski, dr hab. Rafa\u0142 Wawer)<\/strong> i b\u0119d\u0105cych inicjatyw\u0105 think tanku Open Eyes Economy oraz Kolegium Gospodarki i Administracji Publicznej Uniwersytetu Ekonomicznego w Krakowie. Naukowcy przedstawiaj\u0105 dwa g\u0142\u00f3wne w\u0105tki integracji: zasobowy (promuj\u0105cy rozwi\u0105zania, kt\u00f3re traktuj\u0105 \u0142\u0105cznie wszystkie zasoby wodne: opad, wody powierzchniowe, wody podziemne) oraz u\u017cytkowy (podkre\u015blaj\u0105cy konieczno\u015b\u0107 zapewnienia produktywno\u015bci ekonomicznej, sprawiedliwo\u015bci spo\u0142ecznej
i zr\u00f3wnowa\u017cenia \u015brodowiskowego). Pog\u0142\u0119bieniem zintegrowanego podej\u015bcia powinno by\u0107 po\u0142\u0105czenie w jednym dokumencie planistycznym, a nast\u0119pnie realizacyjnym zarz\u0105dzania ryzykiem powodzi i suszy,
dla kt\u00f3rych wsp\u00f3lnym ogniwem jest poszukiwanie mo\u017cliwo\u015bci zwi\u0119kszenia retencji.<\/p>\n\n\n\n

Planowanie przestrzenne jako pocz\u0105tek<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Gospodarka wodna jest obecna w planowaniu przestrzennym i dokumentach strategicznych przygotowywanych przez podmioty administracji rz\u0105dowej i samorz\u0105dowej, dotycz\u0105cych strategii rozwoju kraju, strategii rozwoju wojew\u00f3dztw, plan\u00f3w zagospodarowania przestrzennego wojew\u00f3dztw, studi\u00f3w uwarunkowa\u0144 i kierunk\u00f3w przestrzennych, miejscowych plan\u00f3w zagospodarowania przestrzennego, strategii rozwoju gmin itd. Zawarte w tych dokumentach zapisy cz\u0119sto dotycz\u0105 gospodarki wodno-\u015bciekowej i zagro\u017cenia powodzi\u0105. Niekt\u00f3re z tych dokument\u00f3w zak\u0142adaj\u0105 r\u00f3wnie\u017c oddzia\u0142ywanie na lokalne plany gminne w zakresie wdra\u017cania tych dzia\u0142a\u0144. Zagospodarowanie dolin rzecznych i teren\u00f3w nara\u017conych na niebezpiecze\u0144stwo powodzi wymaga opracowania standard\u00f3w wsp\u00f3\u0142pracy pomi\u0119dzy PGW Wody Polskie i jednostkami samorz\u0105du terytorialnego, kt\u00f3re umo\u017cliwi\u0105 wielofunkcyjne zagospodarowanie teren\u00f3w zalewowych (w formie np. park\u00f3w buforowych) i popraw\u0119 walor\u00f3w rekreacyjnych przy jednoczesnym zachowaniu dobrej jako\u015bci i dro\u017cno\u015bci korytarzy ekologicznych. Wymaga tak\u017ce opracowania wytycznych do zabudowy i zagospodarowania (uzale\u017cnionych od stopnia zagro\u017cenia powodziowego) w oparciu o zasady koegzystencji z wod\u0105 (\u201eJak przygotowa\u0107 si\u0119 na pow\u00f3d\u017a\u201d ; \u201e\u017by\u0107 z wod\u0105, nie przeciwko niej\u201d<\/a>,<\/mark> strategia \u201e\u017bycie z powodzi\u0105\u201d). Pozwoli\u0142oby to na zwi\u0119kszanie retencji korytowej i ograniczanie stosowania wa\u0142\u00f3w przeciwpowodziowych.<\/p>\n\n\n\n

\n
\"\"<\/a><\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/a><\/figure>\n<\/figure>\n\n\n\n

Fala zmian w podej\u015bciu do utrzymania w\u00f3d \u2013 dwug\u0142os w\u015br\u00f3d spo\u0142ecze\u0144stwa<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Informacja o nowym podej\u015bciu W\u00f3d Polskich wywo\u0142a\u0142a liczne dyskusje w mediach spo\u0142eczno\u015bciowych, gdzie mieszaj\u0105 si\u0119 g\u0142osy sceptyczne z opiniami wyra\u017caj\u0105cymi nadziej\u0119 na popraw\u0119 stanu polskich zasob\u00f3w. W\u015br\u00f3d informacji o tym, co, gdzie i jak bardzo zosta\u0142o zaniedbane przez ostatnie lata, pojawiaj\u0105 si\u0119 te\u017c g\u0142osy, wed\u0142ug kt\u00f3rych dobre praktyki to za ma\u0142o, poniewa\u017c stanowi\u0105 zaledwie zbi\u00f3r \u017cycze\u0144 i postulat\u00f3w, kt\u00f3ry potem jest brutalnie weryfikowany w praktyce. Wodom Polskim zarzuca si\u0119 brak jasnych wytycznych w formie ustaw i rozporz\u0105dze\u0144, a tak\u017ce informacji o mechanizmach finansowania czy uregulowaniu kwestii w\u0142asno\u015bci. Podkre\u015bla si\u0119 r\u00f3wnie\u017c potrzeb\u0119 wsp\u00f3\u0142pracy z ekspertami. W\u015br\u00f3d tych g\u0142os\u00f3w wybrzmiewaj\u0105 jednak tak\u017ce wyrazy uznania i wiary, \u017ce to pocz\u0105tek zmian na lepsze. Niezgodno\u015b\u0107 opinii i temperatura dyskusji podkre\u015blaj\u0105 wag\u0119 tematu gospodarowania wodami w Polsce.<\/p>\n\n\n\n

Inicjatywa W\u00f3d Polskich to z pewno\u015bci\u0105 w\u0142a\u015bciwy krok w kierunku zr\u00f3wnowa\u017conej i odpowiedzialnej gospodarki wodnej, kt\u00f3ra ma na celu nie tylko ochron\u0119 przed powodziami i susz\u0105, ale tak\u017ce popraw\u0119 stanu ekosystem\u00f3w. Cho\u0107 przedsi\u0119wzi\u0119cie spotyka si\u0119 z mieszanymi reakcjami spo\u0142ecznymi, jest wyra\u017anym sygna\u0142em, \u017ce kwestie ochrony \u015brodowiska naturalnego znajduj\u0105 si\u0119 w\u015br\u00f3d priorytet\u00f3w w\u0142adz zarz\u0105dzaj\u0105cych zasobami wodnymi w Polsce. I jak wida\u0107 du\u017cej cz\u0119\u015bci spo\u0142ecze\u0144stwa tak\u017ce.<\/p>\n\n\n\n

Wyzwania stoj\u0105ce przed polsk\u0105 gospodark\u0105 wodn\u0105<\/strong><\/p>\n\n\n\n

O konieczno\u015bci zmiany podej\u015bcia do utrzymania ciek\u00f3w w Polsce wypowiedzia\u0142 si\u0119 tak\u017ce na \u0142amach \u201eWodnych Spraw\u201d Piotr Bednarek<\/strong> z organizacji \u201eWolne Rzeki\u201d: \u201eMusimy przesta\u0107 prowadzi\u0107 prace utrzymaniowe <\/em>
na tysi\u0105cach kilometr\u00f3w rzek. Oczywi\u015bcie, w miejscach konfliktowych s\u0105 one potrzebne, ale takich punkt\u00f3w nie ma a\u017c tak du\u017co, jak nam si\u0119 wydaje. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 interwencji polega na przekopywaniu rzeki koparkami, koszeniu w niej ro\u015blinno\u015bci czy wyci\u0105ganiu martwego drewna z koryt i jest prowadzona bez sensu. Tracimy na tym finansowo i niszczymy bior\u00f3\u017cnorodno\u015b\u0107\u201d.<\/em><\/p>\n\n\n\n

Wypowied\u017a Piotra Bednarka<\/strong> (prezes zarz\u0105du Podkarpackiego Towarzystwa Przyrodnik\u00f3w \u201eWolne Rzeki\u201d; hydrolog, przyrodnik; doktorant w Zak\u0142adzie Hydrologii, Instytutu Geografii i Gospodarki Przestrzennej Uniwersytetu Jagiello\u0144skiego) na temat wyzwa\u0144 stoj\u0105cych przed polsk\u0105 gospodark\u0105 wodn\u0105 oscyluj\u0105 wok\u00f3\u0142 trzech g\u0142\u00f3wnych problem\u00f3w, kt\u00f3re s\u0105 spowodowane zmianami klimatu, jak r\u00f3wnie\u017c dzia\u0142alno\u015bci\u0105 cz\u0142owieka. Pierwszym z nich jest walka z susz\u0105. Wraz ze wzrostem temperatur ro\u015bnie wielko\u015b\u0107 ewapotranspiracji \u2013 woda szybciej paruje. Deszczu mamy mniej wi\u0119cej tyle samo, ale pojawiaj\u0105 si\u0119 coraz d\u0142u\u017csze okresy bez opad\u00f3w
i kr\u00f3tkie z bardzo intensywnym deszczem. G\u0119sta sie\u0107 row\u00f3w melioracyjnych, kt\u00f3rych jest 2-3 krotnie wi\u0119cej ni\u017c rzek powoduje, \u017ce znacznie przyspieszyli\u015bmy sp\u0142yw wody z ogromnych obszar\u00f3w: \u201e Cz\u0119\u015b\u0107 jest niew\u0105tpliwie potrzebna: te, kt\u00f3re odwadniaj\u0105 obszary zamieszkane czy pola uprawne. Ale rowy na bagnach, w lasach, w parkach narodowych czy rezerwatach wymagaj\u0105 podejmowania natychmiastowych, nie tylko decyzji, ale wr\u0119cz dzia\u0142a\u0144\u201d.<\/em><\/p>\n\n\n\n

Drugie wyzwanie to wymieranie \u017cycia w rzekach. Niedob\u00f3r wody sprawia, \u017ce cz\u0119\u015b\u0107 z nich staje si\u0119 rzekami okresowo suchymi. Brak wody to niejedyny problem dla utrzymania migracji organizm\u00f3w, a co za tym idzie \u017cycia biologicznego w rzece: \u201eJednym z g\u0142\u00f3wnych czynnik\u00f3w sprawiaj\u0105cych, \u017ce \u017cycie w rzekach wymiera, jest fragmentacja ich biegu przez zapory, zbiorniki retencyjne, jazy, progi, stopnie wodne, kamienne rampy\u201d.<\/em>
\u201eBez przywr\u00f3cenia ci\u0105g\u0142o\u015bci pod\u0142u\u017cnej ciek\u00f3w nie ma mowy o tym, \u017ceby\u015bmy mieli rzeki pe\u0142ne \u017cycia\u201d. <\/em>Wa\u017cnym aspektem jest tutaj r\u00f3wnie\u017c poziom zanieczyszczenia w\u00f3d spowodowany zrzutami z kopal\u0144, zak\u0142ad\u00f3w przemys\u0142owych, oczyszczalni czy nielegalnych zrzut\u00f3w. Do tego dochodz\u0105 jeszcze sp\u0142ywy biogen\u00f3w z p\u00f3l. To prosty przepis na katastrof\u0119 podobn\u0105 do tej na Odrze w 2022 r.<\/p>\n\n\n\n

Trzecim wyzwaniem, zdaniem Piotra Bednarka, jest przeciwdzia\u0142anie powodziom. W ostatnich latach mamy do czynienia z b\u0142yskawicznymi powodziami. W opinii hydrologa podwy\u017cszanie wa\u0142\u00f3w i regulowanie rzek nie przyniesie efektu. Powinni\u015bmy skupi\u0107 si\u0119 na \u201e…spowalnianiu sp\u0142ywu powierzchniowego tam, gdzie to tylko mo\u017cliwe, odsuwa\u0107 wa\u0142y od koryt, ale przede wszystkim zadba\u0107 o retencj\u0119 w du\u017cej skali przestrzennej\u201d<\/em>.
Tutaj z pomoc\u0105 mo\u017ce przyj\u015b\u0107 odzyskanie retencji w rowach, kt\u00f3re jak na razie wy\u0142\u0105cznie przyspieszaj\u0105 sp\u0142yw.<\/p>\n\n\n\n

Pilna potrzeba nowej polityki wodnej i regulacji prawnych<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Obecne skupienie problematyki wodnej w jednej instytucji \u2013 PGW Wodach Polskich \u2013 tylko cz\u0119\u015bciowo realizuje oczekiwania specjalist\u00f3w co do wprowadzenia zarz\u0105dzania gospodark\u0105 wodn\u0105 w uk\u0142adzie zlewni rzek. Wewn\u0119trzny podzia\u0142 terytorialny na regionalne jednostki (RZGW) w dalszym ci\u0105gu dopuszcza administrowanie w uk\u0142adzie niezgodnym ze zlewniami rzek. Brakuje og\u00f3lnokrajowej polityki ograniczania ryzyka powodzi
i przeciwdzia\u0142ania suszy wynegocjowanej przez r\u00f3\u017cne \u015brodowiska, wytyczaj\u0105cej g\u0142\u00f3wne kierunki dzia\u0142ania, kt\u00f3re plani\u015bci mogliby traktowa\u0107 jako obowi\u0105zuj\u0105ce wytyczne.
Zauwa\u017calne jest drugoplanowe traktowanie gospodarki wodnej, kt\u00f3ra jako dzia\u0142 jest przyporz\u0105dkowywana do r\u00f3\u017cnych ministerstw, dla kt\u00f3rych jest spraw\u0105 drugorz\u0119dn\u0105 (Ministerstwo \u015arodowiska, Ministerstwo Gospodarki Morskiej i \u017beglugi \u015ar\u00f3dl\u0105dowej, Ministerstwo Infrastruktury), co powoduje dominacj\u0119 jednego punktu widzenia.<\/p>\n\n\n\n

Wobec post\u0119puj\u0105cej zmiany klimatu bardzo wa\u017cna jest powszechna edukacja ekologiczno-klimatyczna, uwzgl\u0119dniaj\u0105ca racjonalne i zr\u00f3wnowa\u017cone gospodarowanie wod\u0105. Potrzebne jest zwr\u00f3cenie uwagi
na kszta\u0142cenie w zakresie gospodarki wodnej, ale te\u017c poszerzanie wiedzy o wodzie, \u015brodowisku i klimacie, zw\u0142aszcza na uczelniach i kierunkach maj\u0105cych wp\u0142yw na kszta\u0142towanie zasob\u00f3w wodnych (np. architektura
i urbanistyka, planowanie i gospodarka przestrzenna, rolnictwo i le\u015bnictwo), ale te\u017c na poziomie szk\u00f3\u0142 podstawowych i \u015brednich.<\/p>\n\n\n\n

Opracowanie: Izabela \u015awigo\u0144, ZODR w Barzkowicach<\/em>; zdj\u0119cia: www.gov.pl oraz Towarzystwo Przyjaci\u00f3\u0142 Rzek Iny i Gowenicy<\/em><\/p>\n\n\n\n

Na podstawie:<\/p>\n\n\n\n