6 października 2026 r. w Miejsko-Gminnym Ośrodku Kultury w Mieszkowicach odbyło się kolejne spotkanie grupy doradczej rolników, prowadzonej przez Pana Przemysława Solskiego – głównego doradcę z Powiatowego Zespołu Doradztwa Rolniczego w Gryfinie z siedzibą w Baniach. Było to grupowe doradztwo rolnicze, poświęcone poszerzaniu wiedzy z zakresu uproszczonego systemu uprawy roli oraz metodom radzenia sobie z chwastami jednoliściennymi w uprawie zbóż ozimych.
W trakcie doradztwa zwrócono dużą uwagę, iż w systemie bezorkowym poplony przestają być jedynie obowiązkiem zazielenienia, a stają się kluczowym narzędziem agrotechnicznym. Ze względu na to, że rezygnujemy z mechanicznego spulchniania gleby przez pług, jego rolę przejmują korzenie roślin uprawianych w międzyplonach. Omówiono zalety stosowania poplonów i pozostawiania resztek pożniwnych:
1. Poplony (międzyplony) – motor napędowy systemu uprawy.
• Biologiczne rozluźnianie struktury: Rośliny o głębokim systemie palowym (np. rzodkiew oleista, słonecznik, facelia) penetrują głębokie warstwy gleby, rozbijając podeszwę płużną.
• Przemieszczanie składników odżywczych: Korzenie poplonów wyciągają wymyte składniki pokarmowe (zwłaszcza azot) z głębszych warstw z powrotem do strefy korzeniowej przyszłych roślin następczych.
• Miks gatunkowy: Podczas doradztwa rekomendowano stosowanie mieszanek wielogatunkowych (motylkowe, kapustowate, miododajne, trawy), co stymuluje różnorodność biologiczną mikroorganizmów glebowych.
2. Masa organiczna gleby (MOG) i próchnica.
Uprawa bezorkowa drastycznie zwalnia proces mineralizacji materii organicznej, który przy tradycyjnej orce jest przyspieszany przez nadmierne napowietrzenie gleby.
• Akumulacja w górnej warstwie: Pozostawienie resztek pożniwnych i biomasy poplonów na powierzchni lub płytko wymieszanych z glebą (np. broną talerzową) stwarza idealne warunki do powstawania próchnicy.
• Pokarm dla gleby: Zwiększona ilość materii organicznej to paliwo dla dżdżownic i pożytecznych grzybów (mikoryza). Przekłada się to na lepszą strukturę gruzełkowatą gleby.
• Stabilność plonowania: Każdy wzrost zawartości próchnicy w glebie o 1% realnie zwiększa jej potencjał plonotwórczy i zmniejsza zapotrzebowanie na nawożenie mineralne.
3. Zatrzymanie wody w glebie (retencja wodna).
W obliczu powtarzających się susz rolniczych, retencja wodna była jednym z najważniejszych punktów dyskusji. System bezorkowy pozwala zatrzymać w profilu glebowym każdą kroplę wody.
• Ograniczenie parowania (ewaporacji): Warstwa mulczu (obumarłych roślin i słomy) działa jak naturalny parasol ochronny. Chroni glebę przed bezpośrednim działaniem promieni słonecznych i wiatru, drastycznie zmniejszając straty wody.
• Gleba jak gąbka: Zwiększona ilość masy organicznej poprawia właściwości sorpcyjne. Zgodnie z badaniami, gleby bogate w próchnicę potrafią zatrzymać nawet kilkukrotnie więcej wody w strefie korzeniowej w porównaniu do gleb ubogich.
• Lepsza infiltracja: Brak podeszwy płużnej sprawia, że woda z gwałtownych opadów łatwo wsiąka w głąb profilu, zamiast spływać po powierzchni pola.
4. Ochrona przed erozją (wietrzną i wodną).
Tradycyjnie zaorane pole, pozbawione okrywy roślinnej, jest bezbronne wobec czynników atmosferycznych. Doradztwo skupiło się na mechanizmach ochronnych systemów bezorkowych.
• Erozja wietrzna (wywiewanie próchnicy): Resztki pożniwne i korzenie poplonów doskonale „kotwiczą” najżyźniejszą, wierzchnią warstwę gleby. Zapobiega to tzw. burzom pyłowym i utracie najwartościowszego pyłu glebowego wiosną.
• Erozja wodna (zmywanie gleby): Na terenach falistych i mozaikowatych mulcz powierzchniowy rozprasza energię uderzenia kropel deszczu. Zapobiega to zamulaniu porów glebowych i powierzchniowemu spływowi wody, który powoduje powstawanie żlebów i wymywanie nasion oraz nawozów.
Uczestnicy zgodnie uznali, że przejście na systemy bezorkowe z intensywnym wykorzystaniem poplonów i mulczu to konieczny kierunek w obliczu zmian klimatycznych. Praktyka ta pozwala utrzymać wysoką produktywność gospodarstw przy jednoczesnym dbaniu o dobrostan gleby.
Wprowadzenie POPLONÓW ➡️ Wzrost MASY ORGANICZNEJ ➡️ Lepsze ZATRZYMANIE WODY ➡️ Skuteczna OCHRONA PRZED EROZJĄ
Szkolenie zostało sfinansowane w ramach Planu Strategicznego dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023–2027 „Interwencja I.14.2.2 – Kompleksowe doradztwo rolnicze – moduł 2 Doradztwo Grupowe”.
